Allergie armband: zo weten omstanders wat te doen bij anafylaxie

Een allergie armband is bedoeld voor het moment dat je zelf niet meer kunt praten. Bij een ernstige allergische reactie (anafylaxie) kan dat snel gaan: je keel wordt dik, je wordt duizelig of je ademt moeilijk. Wie naast je staat, moet dan zonder uitleg kunnen zien waar je allergisch voor bent, dat je een adrenalinepen bij je hebt en wie er gebeld moet worden.

De basis blijft hetzelfde: je pen altijd bij je, de mensen om je heen weten hoe die werkt, en na gebruik altijd 112 bellen. Een armband of andere drager met noodgegevens vult dat aan voor de situaties waarin niemand je kent. Hieronder lees je hoe je anafylaxie herkent, wat een omstander moet doen en wat je op je noodprofiel zet.

Wat is anafylaxie en hoe herken je het?

Thuisarts.nl beschrijft anafylaxie als een erge allergische reactie waarbij de afweer van je lichaam heel heftig reageert. De klachten komen meestal meteen na het eten, soms later, maar binnen 2 uur. Bel direct 112, je huisarts of de huisartsenpost bij een of meer van deze klachten:

• moeilijk ademen of piepend ademen;
• plotseling een hese stem;
• een dikke tong of keel;
• duizelig worden of flauwvallen;
• klachten die je herkent van een eerdere erge reactie.

Daarnaast kunnen buikpijn, braken, diarree of rode bultjes op de huid optreden. Voedsel is een bekende oorzaak, bijvoorbeeld pinda, noten, melk, ei, vis, schaaldieren, soja of sesam.

Wat moet een omstander doen bij anafylaxie?

Thuisarts.nl geeft deze stappen bij een erge reactie:

1. Gebruik de allergiepen en prik in de spier aan de buitenkant van het bovenbeen.
2. De klachten moeten binnen een paar minuten minder worden. Is dat niet zo, prik dan met de tweede pen nog een keer in het bovenbeen.
3. Bel daarna altijd meteen 112, ook als de klachten minder worden.

Twijfel je of de pen nodig is? Gebruik hem dan wel. Stichting Voedselallergie noemt naast pennen zoals EpiPen en Jext ook een adrenaline-neusspray, en legt uit dat deze middelen zo zijn ontworpen dat ook mensen zonder medische kennis ze veilig kunnen gebruiken. De stichting raadt aan om bij 112 te zeggen dat het om een ernstige allergische reactie gaat, en niet zelf naar het ziekenhuis te rijden. Volg altijd de instructies die je van je eigen arts hebt gekregen.

Waarom een allergie armband helpt

Een omstander weet in de eerste minuut drie dingen niet: wat er met je aan de hand is, of je een pen bij je hebt en wie hij moet bellen. Je telefoon kan dat vertellen als je Medische ID hebt ingesteld, maar dan moet iemand weten waar hij moet kijken, en moet de telefoon heel en opgeladen zijn.

Een drager om je pols valt meteen op. Op een ICESCAN-armband staan de woorden HELP en SCAN ME, met een QR-code en een NFC-chip. Wie je helpt, houdt een telefoon tegen de armband of scant de QR-code met de camera. In de browser opent je noodpagina, met wat jij hebt ingevuld en knoppen om je contactpersonen met één tik te bellen. Een app is niet nodig, wel internet op de telefoon van wie scant.

De armband is waterdicht en heeft geen batterij, dus je houdt hem gewoon om onder de douche, in het zwembad of op vakantie. In het buitenland toont de noodpagina zich in het Nederlands, Engels of Spaans, afhankelijk van de taal van de telefoon die scant. Hij is er in 19 cm en 16 cm.

Wat zet je op je noodprofiel bij een ernstige allergie?

Schrijf alsof de lezer niets van allergie weet en weinig tijd heeft. Dit is een goede indeling:

• Je allergie, zo precies mogelijk. Niet "noten", maar "pinda en cashewnoten, ook sporen".
• Waar je pen zit. Bijvoorbeeld: "Twee adrenalinepennen in het voorvak van mijn rugzak."
• Een korte instructie. "Bij benauwdheid of een dikke keel: pen in de buitenkant van mijn bovenbeen, daarna 112 bellen."
• Andere aandoeningen. Astma is belangrijk om te vermelden; Stichting Voedselallergie noemt slecht gecontroleerde astma een risicofactor bij anafylaxie.
• Je medicijnen en je allergoloog of huisarts.
• Tot vijf contactpersonen, met wie het eerst gebeld moet worden bovenaan.

Gevoelige onderdelen kun je afschermen met een wachtwoord (zie wie je gegevens kan zien). Je allergie en de plek van je pen laat je juist zichtbaar: daar heeft een omstander direct iets aan. Meer over die afweging lees je in welke noodgegevens je invult en in ons artikel over privacy van medische gegevens.

Uit eten met een ernstige allergie

Op een terras of in een restaurant heb je recht op informatie. Volgens de NVWA moeten horecazaken hun gasten informeren over veertien allergenen, waaronder gluten, ei, vis, pinda, noten, soja, melk, selderij, mosterd en sesam. Dat mag op de menukaart, maar ook mondeling, als er dan duidelijk staat dat je ernaar kunt vragen.

Vraag het dus altijd, ook bij een gerecht dat je vaker hebt gegeten; recepten veranderen. En vertel je tafelgenoten waar je pen zit. Zij zijn degenen die het eerst moeten handelen.

Een kind met een ernstige allergie

Heeft je kind een ernstige allergie, dan adviseert Thuisarts.nl om familie, leerkrachten en ouders van vriendjes te vertellen wat er aan de hand is en wat ze moeten doen. Toch is je kind ook vaak op plekken waar niemand dat weet: de sportclub, een schoolreisje of een pretpark.

Een kinderarmband met noodgegevens is elastisch en blijft zitten, zodat een begeleider of andere ouder je kind kan scannen en jou kan bellen. Hoe je een kind leert om hulp te vragen, lees je in armband met telefoonnummer voor je kind.

Veelgestelde vragen

Heeft iedereen met een voedselallergie een adrenalinepen nodig?

Nee. Volgens Stichting Voedselallergie schrijft de arts adrenaline meestal voor als je eerder een anafylactische reactie hebt gehad, als je reacties steeds heftiger worden of als je binnen enkele minuten op een allergeen reageert. De arts kijkt naar het risico op een levensbedreigende reactie, dus je hoeft niet eerst een reactie te hebben gehad. Bespreek het met je huisarts of allergoloog.

Hoe vaak moet ik mijn adrenalinepen controleren?

Thuisarts.nl adviseert om elk jaar te controleren of je pennen nog goed zijn. Kijk dan ook meteen je noodprofiel na: klopt de beschrijving van waar je pennen zitten nog, en zijn je contactpersonen en medicijnen actueel? Heb je de pen gebruikt, vraag dan een nieuwe aan bij je arts en pas je profiel aan als er iets veranderd is.

Moet ik mijn armband ook dragen als ik mijn pen altijd bij me heb?

De pen is het medicijn; de armband vertelt anderen dat je die pen hebt en waar die zit. Wie je niet kent, gaat niet uit zichzelf in je tas zoeken. Daarom werken ze het best samen. Draag je liever geen armband, dan zijn een sleutelhanger aan je sleutelbos of een broche op je jas ook plekken waar mensen kijken.

Werkt dit ook bij een allergie voor insectensteken of medicijnen?

Ja. Het noodprofiel is niet beperkt tot voedsel. Je vult zelf in waar je allergisch voor bent, of dat nu wespen, een antibioticum of latex is. Vermeld er ook bij wat je zelf bij je draagt en wat een hulpverlener moet weten, zoals dat je een bepaald medicijn niet mag krijgen. Je past het profiel aan wanneer je wilt.